در این بخش از آموزش، با چند فرمان پایه و پرکاربرد در محیط خطفرمان لینوکس آشنا میشویم.
این فرمانها جزو اصلیترین ابزارهایی هستند که هر کاربر لینوکس باید بلد باشد.
فرمانهایی که در این جلسه بررسی میکنیم شامل uname،
cd و ls هستند.
در دنیای لینوکس، به جای عبارت «فایل» برای دایرکتوریها، از واژه «دایرکتوری» یا «پوشه» استفاده میکنیم. دقت داشته باشید که در محیط خطفرمان، همه چیز با دقت و حساسیت به حروف بزرگ و کوچک انجام میشود.
فرمان uname مخفف Unix Name است و
برای نمایش اطلاعات مربوط به سیستمعامل و کرنل استفاده میشود.
این فرمان به شما کمک میکند تا بفهمید روی چه سیستمی کار میکنید و چه نسخهای از کرنل در حال اجراست.
سادهترین شکل فرمان uname، فقط نام سیستمعامل را نشان میدهد.
با گزینه -a (همه) تمام اطلاعات سیستم نمایش داده میشود.
گزینه -r فقط نسخه کرنل را نشان میدهد.
| گزینه | توضیح |
|---|---|
-a |
نمایش همه اطلاعات سیستم |
-r |
نمایش نسخه کرنل |
-s |
نمایش نام کرنل (پیشفرض) |
-n |
نمایش نام هاست (نام کامپیوتر) |
-m |
نمایش معماری سیستم (مثلاً x86_64) |
-v |
نمایش نسخه کرنل به صورت کاملتر |
اگر از uname -h استفاده کنید، یک راهنما (help)
از تمام گزینههای موجود نمایش داده میشود. این یک راه عالی برای آشنایی با قابلیتهای هر فرمان است.
فرمان cd مخفف Change Directory است و
برای تغییر دایرکتوری جاری استفاده میشود. با این فرمان میتوانید
در ساختار درختی سیستمفایل حرکت کنید و به دایرکتوریهای مختلف بروید.
| دستور | توضیح |
|---|---|
cd Desktop |
رفتن به دایرکتوری Desktop (نسبت به موقعیت فعلی) |
cd / |
رفتن به دایرکتوری ریشه (Root) با آدرس مطلق |
cd .. |
رفتن به یک سطح بالاتر (دایرکتوری والد) |
cd - |
رفتن به آدرس قبلی (بازگشت به دایرکتوری قبلی) |
cd (خالی) |
رفتن به دایرکتوری خانه (Home) کاربر |
cd ~ |
همانند cd خالی، رفتن به دایرکتوری خانه |
فرض کنید در دایرکتوری /home/username/ هستید. با دستورات زیر میتوانید حرکت کنید:
cd .. (دو نقطه) یعنی یک سطح بالاتر از دایرکتوری فعلی.cd . (یک نقطه) یعنی همان دایرکتوری فعلی (کاربرد خاصی ندارد).cd - (خط تیره) شما را به آخرین دایرکتوری که در آن بودید بازمیگرداند.cd بدون آرگومان، شما را به دایرکتوری خانه کاربر میبرد.
فرمان ls مخفف List است و
محتوای دایرکتوری جاری را نمایش میدهد.
این فرمان یکی از پرکاربردترین دستورات در لینوکس است.
به سادگی همه دایرکتوریها و فایلهای موجود در مسیر جاری را نمایش میدهد.
| گزینه | توضیح |
|---|---|
-a |
نمایش همه فایلها، از جمله فایلهای مخفی (Hidden) که با نقطه شروع میشوند |
-l |
نمایش جزئیات کامل (مجوزها، مالک، اندازه، تاریخ) |
-h |
نمایش اندازه فایلها به صورت قابل خواندن (مثلاً 1K، 2M، 3G) |
-R |
نمایش به صورت بازگشتی (محتوای زیردایرکتوریها) |
-la |
ترکیب -l و -a (جزئیات کامل + فایلهای مخفی) |
در لینوکس، فایلها و دایرکتوریهایی که نامشان با نقطه (.)
شروع میشود، مخفی هستند. این فایلها معمولاً شامل تنظیمات برنامهها
و فایلهای پیکربندی کاربر هستند. با ls -a میتوانید
همه آنها را ببینید.
فایلهایی مانند .bashrc و .config که با نقطه شروع شدهاند،
فایلهای مخفی هستند.
uname برای نمایش اطلاعات سیستم و نسخه کرنل استفاده میشود.
uname -a → همه اطلاعاتuname -r → نسخه کرنلuname -h → راهنماcd برای جابجایی بین دایرکتوریها استفاده میشود.
cd Desktop → رفتن به دسکتاپcd / → رفتن به ریشهcd .. → یک سطح بالاترcd - → بازگشت به آدرس قبلیcd (خالی) → رفتن به دایرکتوری خانهls برای نمایش محتویات دایرکتوری جاری استفاده میشود.
ls -a → نمایش فایلهای مخفیls -l → نمایش جزئیات کامل
۱. با uname -a اطلاعات سیستم خود را بررسی کنید.
۲. با cd به دایرکتوریهای مختلف بروید و با pwd موقعیت خود را چک کنید.
۳. با ls -la تمام محتویات (حتی مخفیها) را به همراه جزئیات کامل مشاهده کنید.